نمادشناسی و اسطوره

نمادشناسی

طرح جلد کتاب اثری از هنرمند گرافیست حسین فیلی زاده بر اساس نقاشی از محمد پیرحیاتی (مونس) به نام «ماهی خورشید یا اوپژوهی» می باشد.

نمادشناسی و اسطوره

نمادشناسی یکی از روشهای بازبینی ، بازخوانی ، بازاندیشی و گاهی بازآفرینی بینش ، منش ، دانش و روش انسانی است که بخشی یا جزیی از یک معنا و مفهوم بزرگتر و کلی تر را در زمان خویش نمایندگی می نموده است. نماد شناسی به انتقال و سیر معنا از تفکر و بینش انسان در دوران اساطیری پرده بر می دارد تا چرایی و چگونگی جابه جایی معنا و ایده از بیان بصری به بیان زبانی در دوران لوگوسی – عصر خرد و زبان  و کلام و نوشتار – را اندکی نیز آشکار نماید.
اغراق نیست اگر بگوییم نماد و نماد شناسی از انتقال پیام و معنایش به روشِ دیداری  و تصویری چنان پیشکسوتانه سخن می گوید که گویی نخستین ایستگاهِ معناسازی را در سیر تکامل اندیشگی انسان از آنِ خود می داند و بس. شاید این اعتماد به نفس در نماد از رویکرد شجاعانه و خلاقانه ی انسان اساطیری سرچشمه می گیرد که نه تنها با ابزار نماد توانست به سنگ ، کوه ، درخت ، رودخانه و هر آن چه در طبیعت و محیط و هستی خود بود معنایی قابل اعتماد دهد و سکوت و زبان صامت آن ها را در بیان بصری نماد متجلی سازد تا انسان امروز بتواند صدای آواز این ارتباط را در نقش و نگاره های نمادینِ غارها و سنگ نوشته ها و اشیاء به جا مانده در جهان تا مرز هنوز قابل شنیدن باشد . شاید معمارِ نروژی آلمانی تبار «تیلو شودر» راز این رفتار کهن الگویانه و اساطیری را دریافته است که می گوید:« ما باید سنگ ها را به کلام و آواز در بناهایمان واداریم»1.
براین پایه نماد و نمادشناسی اغلب به همسویی افق های رفتاری اش با معنا که ساکت و دیداری است ، می بالد ولی در این بالیدن هرگز به معنا در مفاهیم و بیان زبانی و کلامی فخر نمی فروشد . بلکه برایش نقش ثانوی در ارتباطات قایل است ، زیرا آن را فرزند طفیلی ِ خویش می داند.

محمد پیرحیاتی(مونس)